Belangrijke Zaken - deel 9

In een wereld waarin data, AI en automatisering het tempo van innovatie bepalen, verandert ook de rol van de bedrijfsjurist ingrijpend. Bij technologiebedrijf TomTom staat Legal allang niet meer alleen voor compliance en contracten, maar speelt de afdeling een steeds strategischere rol in productontwikkeling, innovatie en besluitvorming op bestuursniveau. Hoe beweegt Legal mee met een organisatie die voortdurend innoveert? En welke vaardigheden hebben juristen nodig om relevant te blijven in een techgedreven toekomst? Ik sprak met Anne Bliek, VP Legal van TomTom, over de verschuivende rol van juristen, de impact van AI op het vak en het belang van nieuwsgierigheid, samenwerking en wendbaarheid in een snel veranderend speelveld.

Hoe zie je de rol van Legal bij TomTom veranderen nu data, AI en automatisering een steeds grotere rol spelen in het bedrijfsleven?

De rol van Legal bij TomTom verschuift steeds meer richting diepgaande kennis van het bedrijf, de producten en de businessmodellen, zodat ik regelgeving en contractering beter kan verbinden aan de praktijk. We werken binnen de juridische afdeling steeds meer datagedreven, met rapportages over aantallen verzoeken, type werkzaamheden en doorlooptijden, onder andere om onze dienstverlening inzichtelijk te maken richting de Board. Hiervoor hebben we een ticketingsysteem geïmplementeerd dat verzoeken categoriseert en prestaties meet. We houden geen urenregistratie bij; de focus ligt op doorlooptijd en op het koppelen van juridische inspanning aan de waarde van deals. AI- en legal tech-tools, zoals Copilot, gebruik ik om sneller antwoorden te vinden op eenvoudige en nichevragen en om processen te versnellen. Daarmee wil ik TomTom minder afhankelijk maken van externe advocaten. Tegelijkertijd vind ik kennisdeling, intervisie en training essentieel, en geloof ik dat tooling alleen waarde heeft als deze probleemgericht wordt ingezet.

Wat is volgens jou de grootste juridische uitdaging waar internationale techbedrijven als TomTom de komende vijf jaar mee te maken krijgen?

De grootste juridische uitdaging voor internationale techbedrijven als TomTom zie ik in de impact van AI op de juridische dienstverlening. AI zal steeds meer basistaken overnemen, waardoor de rol van juristen verschuift naar het verbinden van bedrijfskennis met juridische uitkomsten. Tegelijk maak ik me zorgen over de opleiding van jonge juristen: doordat tools standaardwerk uit handen nemen, bestaat het risico dat basiskennis en kritisch denkvermogen minder goed worden ontwikkeld. Een te grote afhankelijkheid van AI kan ertoe leiden dat uitkomsten klakkeloos worden overgenomen zonder voldoende reflectie. Ik vergelijk dat wel met navigatiesystemen: als je alleen volgt wat het systeem zegt, denk je zelf minder na. Juist daarom vind ik het essentieel dat juristen zelf blijven nadenken, controleren en verantwoordelijkheid nemen voor hun juridische oordeel.

Hoe werk je als VP Legal samen met product- en techteams om juridische risico’s vroeg in het ontwikkelproces te signaleren zonder innovatie te remmen?

Ik werk bij TomTom heel vroeg in het proces samen met product- en techteams, met name al tijdens de ontwikkeling van nieuwe producten. Legal is bij ons geen afdeling die pas achteraf meekijkt, maar volledig verweven in het bedrijf en de processen. Nieuwe producten worden vooraf gevalideerd, waarbij Legal automatisch wordt meegenomen om checks te doen, bijvoorbeeld op productnamen, patenten en het gebruik van (open source) data. Dit is geborgd in vaste processen, zoals onze product governance tool, waarin een product alleen verder kan als de legal check is afgerond. Daardoor signaleren we juridische risico’s vroeg, zonder innovatie te blokkeren. Tegelijkertijd ervaar ik soms wel frictie: commerciële afdelingen bijvoorbeeld willen vooral snelheid, wij stellen kritische vragen. Ik zie Legal daarin als een soort gatekeeper of bouncer: TomTom is de club, en wij zorgen dat alles wat binnenkomt past bij onze normen en waarden. Dat vraagt om uitleg, samenwerking en laten zien dat Legal niet alleen controleert, maar ook mogelijk maakt. 

Welke vaardigheden of mindset zijn volgens jou essentieel voor juristen die in een snel veranderende techomgeving willen doorgroeien naar een strategische rol?

Nieuwsgierigheid vind ik essentieel. Je moet vragen blijven stellen, willen begrijpen hoe het bedrijf werkt en welke kant we opgaan. Die nieuwsgierigheid moet wel samengaan met zelfstandigheid: zelf op onderzoek uitgaan en doorpakken zonder dat alles wordt voorgekauwd. Daarnaast is het belangrijk om open minded te zijn en oprecht geïnteresseerd in het bedrijf en de producten. Als je passie hebt voor de organisatie, kun je je juridische advisering beter afstemmen op de strategie en ontwikkelingen. Tot slot vind ik het cruciaal dat juristen meedenken in oplossingen en faciliterend optreden, in plaats van te focussen op blokkades of alleen ‘nee’ te zeggen.

Wat was een beslissend moment in jouw carrière dat jouw kijk op leiderschap of het juridische vak heeft veranderd?

Een beslissend moment in mijn carrière was de switch van de klassieke advocatuur naar het bedrijfsleven. Die stap heeft mijn kijk op het juridische vak sterk veranderd, omdat je veel pragmatischer wordt en het bedrijf echt van binnen en van buiten leert kennen. Ik heb daardoor een sterk TomTom-hart ontwikkeld en probeer altijd te redeneren vanuit het belang van de organisatie als geheel. Het was een eyeopener om te zien hoeveel verschillende mensen en radertjes nodig zijn om één organisatie te laten functioneren, wat mijn werk ook meer relativeerde. Daarnaast heeft het volgen van de opleiding tot mediator mijn manier van leidinggeven en onderhandelen blijvend beïnvloed. Ik geloof sindsdien sterk in een persoonlijke benadering en in het vergroten van de taart, zodat alle partijen tot een gebalanceerde en duurzame deal komen, in plaats van te streven naar een eenzijdig maximale uitkomst. 

Hoe bewaak je de balans tussen een veeleisende internationale functie en tijd voor jezelf buiten het werk?

Ik bewaak mijn balans door een paar keer per week te sporten, de natuur in te gaan en altijd tijd te maken voor mijn kinderen en vrienden, ondanks een drukke internationale rol. Ik ben zelden gestrest, omdat ik wendbaar ben en me gemakkelijk aanpas als een dag anders loopt dan gepland. Als iets niet afkomt binnen reguliere werktijden, vind ik het geen probleem om het later op te pakken, zolang de balans maar klopt. Ik laat me niet vastzetten in vaste kaders zoals negen-tot-vijf, maar zorg er wel voor dat er voldoende ruimte blijft voor mijn privéleven. De advocatuur heeft me daarin geleerd om een dikke huid en veerkracht te ontwikkelen, zonder dat werken in avonden of weekenden een doel op zich is. Voor mij zit stress vooral in vastklampen aan verwachtingen; door met de flow mee te gaan en prioriteiten te verleggen wanneer dat nodig is, blijf ik veerkrachtig – zowel professioneel als persoonlijk.